Kapsam ve Amaç

ETKİNLİĞİN KAPSAMI

Eğitim-öğretim faaliyetleri yalnızca okul içinde formal olarak gerçekleşen bir süreç olmayıp okul dışı ortamlarda da informal bir şekilde her yerde gerçekleşir. Yapılan çalışmalar, okul dışı ortamların tüm öğrenme alanlarında öğrenenin bilişsel, duyuşsal ve psikomotor yönden gelişimini sağladığını göstermektedir (Andersson & Johansson 2013). Okul dışı ortamlarla öğrenciler arasında bağlantıyı sağlayacak en önemli unsur şüphesiz olarak öğretmenlerdir. Öğretmenler her ne kadar okul dışı öğrenme ortamlarını teorik olarak bilseler de, bu ortamlarda yöntemsel olarak nasıl bir yol izleyecekleri, bu ortamları bir tamamlayıcı araç olarak derslerde nasıl kullanacakları konusunda zorluk çekmektedirler. Alan yazındaki araştırmalar incelendiğinde öğretmenlerin okul dışı etkinliklerin uygulamada nasıl gerçekleştirileceği konusunda bir boşluğun olduğu görülmektedir (Şentürk ve Özdemir, 2014). Bu ortamların kullanımı ile ilgili gereken bilgi ve becerinin öğretmenlik mesleği sırasında edinilmesinden ziyade daha öğretmen adayı iken verilmesi bu anlamda oldukça yararlı olacaktır.

Ulusal düzeyde öğretim programlarına bakıldığında Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programı'nda öğrenciyi merkeze alan yöntemlerle (ör: problem, proje, argümantasyon) ve okul bahçesi, bilim merkezleri, müzeler, planetaryumlar, hayvanat bahçeleri, botanik bahçeleri, vb. gibi informal ortamlardan faydalanılması açıkça belirtilmiştir (MEB, 2018): “Dersin işlenişinde okul içi ve okul dışı uygulamalar yapmaya özen gösterilmelidir. Özellikle ilgili kazanımlarda sözlü tarih, yerel tarih, müze gezileri, doğa eğitimi, resmî kurum ve kuruluşlarla özel kurum ve kuruluşları tanıma gibi okul dışı uygulamalar önemsenmeli ve bu doğrultuda önceden planlanan öğrenci merkezli etkinlikler gerçekleştirilmelidir (s. 8). Yine son dönemdeki reform girişimlerinden olan Eğitimde 2023 Vizyonunda okul dışı öğrenme ortamlarının önemine vurgu yapılmıştır (2023 Eğitim Vizyonu, 2018). Ancak öğretmen yetiştirme programlarına bakıldığında özellikle fen derslerinin okul dışı ortamların derslere nasıl entegre edilmesine veya edilebileceğine yönelik dersler yok denecek kadar azdır (Hacettepe, 2018). “Fen ve Teknoloji Öğretimi” gibi derslerin içeriklerinde dahi bu konu göz ardı edilmektedir. Buradan hareketle bu projede eksik bir alan olarak görülen okul dışı öğrenme ortamlarının kullanımının özendirilmesi ve yaygınlaştırılması hedef alınmaktadır. Bu proje okul dışı öğrenmede kullanılabilecek Yöntem-İçerik-Ortam (YİO) yaklaşımı temel alınacaktır. Proje, yürütücü tarafından önerilen bu yaklaşımın temeli ise yenilikçi öğrenme yöntemlerinin öğretim programlarındaki konu alanı içeriği ile birleştirilip bunun uygun okul dışı ortamlara entegre edilmesidir. Öğretmen adaylarına verilecek eğitim ile dayalı pedagojik açıdan geliştirilmesi sağlanacaktır. Bu amaçla sınıf öğretmenliğinde okuyan lisans öğrencilerinin ileriki meslek hayatlarında verecekleri fen bilimleri derslerini daha aktif ve okula paralel olarak yalnızca okul içinde değil yaşamla bağlantılı olarak okul dışı ortamlarda da çalışmaya özendirmek, daha gerçekçi ve bilimsel yollarda öğrenmelerine ve mesleki gelişimlerine katkıda bulunmak için okul dışı öğrenme ortamlarında kullanılabilecek bu eğitimi yapılacaktır.

 

 

Etkinliğin kapsamı

Bu proje kapsamında son yıllarda gerek uluslararası gerekse ulusal alan eğitiminde yenilikçi bir öğrenme yaklaşımı olan okul dışı öğrenme ele alınmaktadır. Daha çok öğrencilerin eğlenceli zaman geçirdiği yerler olarak görülen okul dışı öğrenme ortamları, fen öğretiminde önem kazanmış, eğlencenin yanı sıra tamamlayıcı öğrenmelerin gerçekleştiği alanlar olarak ön plana çıkmaya başlamıştır (Lewalter & Geyer, 2009). Öğretmen yetiştirme programları ve öğretmenlerle yapılan araştırmalar incelendiğinde okul dışı etkinliklerin nasıl uygulanacağı yönünde büyük bir boşluk olduğu ortaya çıkmaktadır (Knapp, 2000). Aynı zamanda etkili öğrenmenin gerçekleşmesi için bu ortamlarda ve sınıf içi tamamlayıcı etkinliklerde amaca uygun olarak bazı öğretim yöntem ve tekniklerin iç içe kullanılması gerekmektedir. Oktay ve ark. (2018) çalışma sonuçlarına göre okul dışı öğrenme ortamlara oldukça az vurgu yapılan ve bu alanda boşluk olduğu düşünülen fen bilimleri alanını zenginleştirmek adına bu projede Eğitim Fakültelerinde Sınıf öğretmenliği programında okuyan 3. ve 4. sınıf öğrencileri yer alacaktır.

Proje, kuramsal ve uygulamalı olmak üzere iki ana bölümünden oluşmaktadır. Kuramsal eğitimlerde ilk olarak okul dışı ortamlarının ne olduğu, fen eğitimindeki yeri ve önemi, bu ortamlardan etkili yararlanma yolları ile farklı okul dışı öğrenme ortamları tanıtılacak, öğretmenlerin okul dışı ortamlarda kullanabilecekleri yöntem ve teknikler tartışılacaktır. Bu bağlamda, argümantasyon tabanlı araştırma-sorgulama, işbirlikli öğrenme, yaratıcı drama, 5E ve 7E öğrenme döngüleri, problem çözme temelli öğrenme ve bağlam temelli öğrenme ve REACT stratejisi tanıtılacak ve bunların okul dışı ortamlarda nasıl kullanılacağına yönelik örnekler verilecektir. Kuramsal eğitimlerin ardından, öğretmen adayları 6 farklı kategori altında aşağıda verilen okul dışı öğrenme ortamlarında uygulamalı eğitime alınacaklardır. Proje yürücüsü tarafından önerilen Yöntem-İçerik- Ortam (YİO) bir arada kullanımı yaklaşımı baz alınarak uygulamalı eğitimlerde okul dışı ortam ve kullanılan yöntem eşleşmesi şu şekildedir:

  • Araştırma ve Uygulama Merkezleri - Afet ve Acil Durum Eğitim Merkezi (AFADEM) Simülasyon Merkezi (Problem çözme temelli öğrenme)
  • Kültür ve Sanat Kurumları - Hacettepe Üniversitesi Ankara Devlet Konservatuvarı (Yaratıcı Drama)
  • Müzeler & Bilim Merkezleri - ODTÜ Bilim ve Teknoloji Müzesi (Argümantasyon tabanlı araştırma-sorgulama)
  • Okul Bahçeleri - Beytepe Ortaokulu (İşbirlikli öğrenme)
  • Sağlık Kurumları - Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Odyoloji Bölümü (Bağlam temelli öğrenme ve REACT stratejisi)
  • Planetaryum - ODTÜ Bilim ve Teknoloji Müzesi Planetaryumu (7E öğrenme döngüsü)

 

Etkinliğin son iki günü ikili öğretmen grupları alan uzmanlarının rehberliği ve desteğinde proje kapsamında tartışılan yöntem ve tekniklerle okul dışı ortamlardaki deneyimlerini dikkate alarak örnek bir ders planı hazırlayacak ve bu ders planlarını diğer meslektaşları ve proje ekibi önünde sunacakları bir bilim panayırı yapılacaktır. Grupların oluşturduğu ders planları çalışma sonunda hem kitapçık şeklinde basılı hem de proje internet sayfasında açık erişime sunulacaktır. Proje kapsamında yapılan etkinliklerin öğretmenlerin okul dışı ortamlara ilişkin bilişsel yapılarındaki etkisini tespit etmek amacı ile kavram haritaları ve yansıtıcı yazma etkinlikleri kullanılacaktır.

İletişim: okuldisiogrenme@gmail.com