Kapsam ve Amaç

ETKİNLİĞİN KAPSAMI

Bu proje kapsamında son yıllarda gerek uluslararası gerekse ulusal alan eğitiminde yenilikçi bir öğrenme yaklaşımı olan okul dışı öğrenme ele alınmaktadır. Daha çok öğrencilerin eğlenceli zaman geçirdiği yerler olarak görülen okul dışı öğrenme ortamları, fizik öğretiminde önem kazanmış, eğlencenin yanı sıra tamamlayıcı öğrenmelerin gerçekleştiği alanlar olarak ön plana çıkmaya başlamıştır (Lewalter & Geyer, 2009). Öğretmen yetiştirme programları ve öğretmenlerle yapılan araştırmalar incelendiğinde okul dışı etkinliklerin nasıl uygulanacağı yönünde büyük bir boşluk olduğu ortaya çıkmaktadır (Knapp, 2000). Aynı zamanda etkili öğrenmenin gerçekleşmesi için bu ortamlarda ve sınıf içi tamamlayıcı etkinliklerde amaca uygun olarak bazı öğretim yöntem ve tekniklerin iç içe kullanılması gerekmektedir. Oktay ve ark. (2018) çalışma sonuçlarına göre okul dışı öğrenme ortamlara oldukça az vurgu yapılan ve bu alanda boşluk olduğu düşünülen fizik alanını zenginleştirmek adına bu projede Eğitim Fakültelerinde Fen öğretmenliği programında okuyan 3. ve 4. sınıf öğrencileri yer alacaktır.

Proje, kuramsal ve uygulamalı olmak üzere iki ana bölümünden oluşmaktadır. Kuramsal eğitimlerde ilk olarak okul dışı ortamlarının ne olduğu, fen eğitimindeki yeri ve önemi, bu ortamlardan etkili yararlanma yolları ile farklı okul dışı öğrenme ortamları tanıtılacak, öğretmenlerin okul dışı ortamlarda kullanabilecekleri yöntem ve teknikler tartışılacaktır. Bu bağlamda, argümantasyon tabanlı araştırma-sorgulama, işbirlikli öğrenme, yaratıcı drama, 5E ve 7E öğrenme döngüleri, problem çözme temelli öğrenme ve bağlam temelli öğrenme ve REACT stratejisi tanıtılacak ve bunların okul dışı ortamlarda nasıl kullanılacağına yönelik örnekler verilecektir. Kuramsal eğitimlerin ardından, öğretmen adayları altı farklı okul dışı öğrenme ortamlarında uygulamalı eğitime alınacaklardır: 

Etkinliğin son iki günü ikili öğretmen grupları alan uzmanlarının rehberliği ve desteğinde proje kapsamında tartışılan yöntem ve tekniklerle okul dışı ortamlardaki deneyimlerini dikkate alarak örnek bir ders planı hazırlayacak ve bu ders planlarını diğer meslektaşları ve proje ekibi önünde sunacakları bir bilim panayırı yapılacaktır. Grupların oluşturduğu ders planları çalışma sonunda hem kitapçık şeklinde basılı hem de proje internet sayfasında açık erişime sunulacaktır. Proje kapsamında yapılan etkinliklerin öğretmenlerin okul dışı ortamlara ilişkin bilişsel yapılarındaki etkisini tespit etmek amacı ile kavram haritaları ve yansıtıcı yazma etkinlikleri kullanılacaktır.

Kaynakça: 

Andersson, C., & Johansson, P. (2013). Social stratification and out‐of‐school learning. Journal of the Royal Statistical Society: Series A (Statistics in Society), 176(3), 679-701.

Knapp, D. (2000). Memorable experiences of a science field trip. School Science and Mathematics, 100(2), 65-72.

Lewalter, D. ve Geyer, C. (2009). Motivationale aspekte von schulischen Besuchen in naturwissenschaftlich-technischen Museen. Zeitschrift für Erziehungswissenschaft, 12(1), 28-44.

Milli Eğitim Bakanlığı [MEB], (2018). Ortaöğretim fizik dersi (9,10,11 ve 12. sınıflar) öğretim programı. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı

Oktay, Ö., Şen, A. İ., Ekinci, S., & Üner, S. (2018, Mayıs). The use of out-of-school learning environments in the physics, chemistry, biology curriculums and course textbooks. International Congress on Science and Education (ICSE2018), Afyonkarahisar, Türkiye.

Şentürk, E. ve Özdemir, Ö. F. (2014). The effect of science centres on students' attitudes towards science, International Journal of Science Education, Part B: Communication and Public Engagement, 4(1), 1-24.

ETKİNLİĞİN AMACI

Fizik öğrenimi yalnızca okul içinde formal olarak gerçekleşen bir süreç olmayıp okul dışı ortamlarda da informal bir şekilde her yerde gerçekleşir. Yapılan çalışmalar, okul dışı ortamların tüm öğrenme alanlarında öğrenenin bilişsel, duyuşsal ve psikomotor yönden gelişimini sağladığını göstermektedir (Andersson & Johansson 2013). Okul dışı ortamlarla öğrenciler arasında bağlantıyı sağlayacak en önemli unsur şüphesiz olarak öğretmenlerdir. Öğretmenler her ne kadar okul dışı öğrenme ortamlarını teorik olarak bilseler de, bu ortamlarda yöntemsel olarak nasıl bir yol izleyecekleri, bu ortamları bir tamamlayıcı araç olarak derslerde nasıl kullanacakları konusunda zorluk çekmektedirler. Alan yazındaki araştırmalar incelendiğinde öğretmenlerin okul dışı etkinliklerin uygulamada nasıl gerçekleştirileceği konusunda bir boşluğun olduğu görülmektedir (Şentürk ve Özdemir, 2014). Bu ortamların kullanımı ile ilgili gereken bilgi ve becerinin öğretmenlik mesleği sırasında edinilmesinden ziyade daha öğretmen adayı iken verilmesi bu anlamda oldukça yararlı olacaktır.

Ulusal düzeyde de öğretim programlarına bakıldığında Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'nda öğrenciyi merkeze alan yöntemlerle (ör: problem, proje, argümantasyon) ve okul bahçesi, bilim merkezleri, müzeler, planetaryumlar, hayvanat bahçeleri, botanik bahçeleri, vb. gibi informal ortamlardan faydalanılması açıkça belirtilmiştir (MEB, 2018). Oktay ve ark. (2018) tarafından yapılan çalışma sonuçlarına göre ortaöğretim seviyesindeki öğretim programlarında ve ders kitaplarında okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik oldukça az göstergenin olduğu tespit edilmiş ve bu ortamların öneminin neredeyse göz ardı edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Buradan hareketle bu projede eksik bir alan olarak görülen fen öğretiminde okul dışı öğrenme ortamlarının kullanımının özendirilmesi ve yaygınlaştırılması hedef alınmaktadır. Bu amaçla fen eğitiminde okuyan lisans öğrencilerinin ileriki meslek hayatlarında verecekleri fen derslerini daha aktif ve okula paralel olarak yalnızca okul içinde değil yaşamla bağlantılı olarak okul dışı ortamlarda da çalışmaya özendirmek, daha gerçekçi ve bilimsel yollarda öğrenmelerine ve mesleki gelişimlerine katkıda bulunmak için okul dışı öğrenme ortamlarında kullanılabilecek bu eğitimi yapılacaktır.

İletişim: okuldisiogrenme@gmail.com